Historia literatury dawnych wieków została napisana głównie przez mężczyzn, szczególnie zaś poezja. Choć od starożytności kobiety tworzyły poezję, ich liczba była nieporównywalnie skromniejsza, a głos słabiej słyszalny. Przez wieki kobiety miały bardzo ograniczony dostęp do wykształcenia, czasem nawet na poziomie podstawowym. Na uniwersytetach pojawiły się dopiero w XX wieku. Tym bardziej warto zatem podkreślać znaczenie kobiecej poezji. Oto 10 wybitnych poetek, których nazwiska zapisały się złotymi literami w dziejach światowej liryki.
Słynne poetki literatury światowej
1. Safona (VII/VI w. p. n. e.)
Najsłynniejsza starożytna poetka to oczywiście Safona z wyspy Lesbos. Żyła i tworzyła na przełomie VII i VI wieku p. n. e., a więc w tak zwanym złotym wieku kultury greckiej. Pochodziła z szanowanego i zamożnego rodu, była córką Skamandronymosa i Kleis. Wiadomo, że była mężatką (zawarła dwa małżeństwa). Miała córkę, która otrzymała imię po babce. Założyła w Mitylenie szkołę dla dziewcząt ku czci bogini Afrodyty. Nauczała tańca, dobrych manier i oczywiście poezji. Powszechnie uważa się, że Safona wchodziła w miłosne relacje z niektórymi z dziewcząt, od czego wywodzi się nazwa miłości lesbijskiej. Podobno pod koniec życia zakochała się w młodzieńcu, który zawiódł jej uczucia.
Słynna starożytna poetka tworzyła lirykę miłosną (zob. 15 słynnych kobiet antyku). Nieprzypadkowo jej szkoła działała pod patronatem bogini Afrodyty, to właśnie ją poetka uważała bowiem za źródło swojego natchnienia. Wyrazem tego przekonania jest choćby jej „Hymn do Afrodyty”. W swoich utworach potrafiła oddać złożoność kobiecych uczuć i żar namiętności. Literatura zawdzięcza jej również strofę saficką, czyli charakterystyczny model wersyfikacji, polegający na użyciu trzech jedenastozgłoskowców i jednego pięciozgłoskowego.
2. Emily Dickinson (1830 – 1886)

Emily Dickinson to bez wątpienia jedna z największych i jednocześnie najbardziej tajemniczych pisarek w dziejach (zob. 25 najlepszych pisarek). Jej niepublikowane za życia utwory stanowiły przełom w anglosaskiej literaturze XIX wieku. Amerykańska poetka całe życie spędziła w swojej rodzinnej miejscowości, w Amherst, w stanie Massachusetts. Stroniła od ludzi, nigdy nie wyszła za mąż, była bardzo związana ze swoimi rodzicami i siostrą. Bardzo rzadko przyjmowała gości. Miała jedynie nielicznych przyjaciół. Największym wstrząsem w jej życiu była śmierć ojca, po której długo nosiła żałobę, ale w postaci białych sukien.
Zmarła w wieku 56 lat. Wydała dokładne dyspozycje co do swojego pogrzebu. Została pochowana w białej trumnie, którą niesiono przez łąkę pełną jaskrów. Wiersze Emily Dickinson znamy dzięki jej siostrze Lavinii, bowiem ta znalazła je po śmierci pisarki w zamkniętym kufrze i zadbała o ich publikację. Obecnie uważa się ją za najwybitniejszą amerykańską poetkę. Lirykę tę cechuje tematyka metafizyczna, zwłaszcza skupienie na motywach duchowego rozwoju, śmierci i przemijania, a także nowatorska, nowoczesna forma. W 2016 roku powstał ciekawy film biograficzny o poetce, pod tytułem „Cicha namiętność”, w którym rolę Emily Dickinson zagrała Cynthia Nixon.
3. Elizabeth Barret Browning (1806 – 1861)

Na liście najwybitniejszych poetek wszech czasów z pewnością nie może również zabraknąć Elizabeth Barret Browning. Ta angielska pisarka żyła i pisała w epoce wiktoriańskiej. Urodziła się nieopodal Durham. Wiadomo, że w dzieciństwie przeszła poważną chorobę płuc, która odcisnęła trwałe piętno na jej zdrowiu. Dzięki wysokiemu urodzeniu odebrała staranne wykształcenie. W 1845 roku Elizabeth nawiązała korespondencję z angielskim poetą, Robertem Browningiem. Wymiana listów skończyła się rok później potajemnym małżeństwem pary i wspólnym wyjazdem do Włoch. Owocem miłości był syn, urodzony w 1849 roku, Robert, późniejszy malarz i rzeźbiarz. Poetka do śmierci mieszkała na południu Europy, zmarła we Florencji w wieku 55 lat.
Elizabeth Barret Browning tworzyła poruszającą lirykę miłosną. Jej najsłynniejszym dziełem były „Sonety z portugalskiego”. Poezja Browning wywarła znaczący wpływ na twórczość Edgara Allana Poe i Emily Dickinson. Najczęściej cytowanym wierszem poetki jest sonet „Jak cię kocham?”, rozpoczynający się od frazy:
„Jak cię kocham? Poczekaj – wszystko ci wyłożę.
Kocham do dna, po brzegi, do samego szczytu
Przestrzeni, w której dusza szuka krańców Bytu”
4. Gabriela Mistral (1889 – 1957)

Kolejna postać na naszej liście najlepszych poetek światowej literatury to Gabriela Mistral. To chilijska pisarka, która wychowała się w górskim miasteczku w Andach. Była córką nauczyciela i krawcowej. Już jako nastolatka musiała się sama utrzymywać, pracując jako pomoc nauczyciela, a potem nauczycielka i dyrektorka szkół. Wcześnie zaczęła również publikować wiersze. Lucila de María del Perpetuo Socorro Godoy Alcayaga, bo tak nazywała się poetka, utworzyła swój pseudonim literacki, nawiązując do dwóch artystów: Gabriele D’Annunzio i Frédérica Mistrala. Pisarstwo łączyła z działalnością edukacyjną i pełnieniem prestiżowych, międzynarodowych funkcji w różnych organizacjach, jak sekretarz sekcji latynoamerykańskiej w Lidze Narodów w Paryżu. Działała również w dyplomacji – kierowała konsulatem w Madrycie.
Twórczość Gabrieli Mistral została wyróżniona najwyższym literackim odznaczeniem – w 1945 roku otrzymała Nagrodę Nobla. Zmarła w Hempstead, w USA w wieku 67 lat. W uzasadnieniu przyznania Nagrody Nobla zwrócono uwagę, że jej twórczość ma wartość symboliczną dla całego świata latynoamerykańskiego.
5. Wisława Szymborska (1923 – 2012)

W wyliczeniu słynnych poetek nie może również zabraknąć naszej polskiej literatki – Wisławy Szymborskiej. Urodziła się w Prowencie, nieopodal zamku w Kórniku jako córka zarządcy dóbr hrabiego Zamoyskiego. We wczesnym dzieciństwie wraz z rodzicami przeprowadziła się do Krakowa, gdzie się kształciła i mieszkała do końca życia. Studiowała polonistykę i socjologię na Uniwersytecie Jagiellońskim, ale nie skończyła żadnego z tych kierunków. W 1946 roku debiutowała wierszem „Szukam słowa”. Była związana z redakcją „Życia Literackiego” (gdzie prowadziła dział poezji i pisała felietony) i z „Tygodnikiem Powszechnym”. Należała do Związku Literatów Polskich, Stowarzyszenia Pisarzy Polskich, Polskiej Akademii Umiejętności i PEN Clubu.
Wydała 13 tomów wierszy, z których pierwszy, „Dlatego żyjemy”, ukazał się w 1952 roku, a ostatni, „Wystarczy”, został opublikowany już po śmierci poetki w 2012 roku. W 1996 roku Wisławę Szymborską uhonorowano Literacką Nagrodą Nobla. Jej mężem był poeta Adam Włodek, a po rozwodzie z nim związała się z pisarzem Kornelem Filipowiczem. Poetka nie miała dzieci. Twórczość Szymborskiej to wyraz nieustannego zdziwienia światem i jego paradoksami. Jej język jest mocno osadzony w codzienności, często posługuje się ironią i metodą Sokratycznego dialogu w dochodzeniu do prawdy. Sensy filozoficzne rodzą się tu zawsze w oparciu o konkretne spostrzeżenia związane z doświadczeniami życia. To poezja pełna humoru, intelektualna, ale unikająca moralizatorstwa i ciężkiej retoryki.
6. Sylvia Plath (1932 – 1963)

Niezwykle tragiczna postać na liście wybitnych poetek – Sylvia Plath. Amerykańska literatka urodziła się w Bostonie, a po ukończeniu college’u dla dziewcząt i stażu w redakcji „Mademoiselle” wyjechała na studia do Wielkiej Brytanii. Największy wpływ na jej życie wywarł związek z poetą Tedem Hughesem, którego poznała w trakcie nauki w Cambridge. Para szybko się pobrała. Wspólnie podróżowali po Europie i po Stanach Zjednoczonych. W 1958 roku wrócili do Wielkiej Brytanii i zamieszkali w Londynie. Plath urodziła dwójkę dzieci, jednak jej mąż nawiązał romans z Assią Wevill, dla której opuścił rodzinę. Pisarka nie mogła przeboleć jego decyzji i popełniła samobójstwo 11 lutego 1963 roku. Zmarła w wieku zaledwie 30 lat.
Sylvia Plath była nie tylko poetką (za życia wydano jedynie jej zbiór „Kolos”), ale również autorką prozy. Jedną z jej najbardziej znanych książek jest autobiograficzny „Szklany klosz”. W 1982 roku tomy zebrane poezji Plath zostały uhonorowane Nagrodą Pulitzera.
7. Joy Davidman (1915 – 1960)

Joy Davidman to amerykańska poetka, której postać została w dużej mierze spopularyzowana przez piękny film „Cienista dolina” z 1993 roku. Przedstawia on dzieje związku pisarki z autorem słynnych „Opowieści z Narnii”, C. S. Lewisem. W rolach głównych wystąpili wspaniali aktorzy: Anthony Hopkins i Debra Winger. W melodramacie widzimy dramatyczny moment, gdy u poetki zostaje zdiagnozowany rak kości, co doprowadza do przemiany pisarza i jego decyzji o zaopiekowaniu się synem Joy.
Joy Davidman ukończyła Uniwersytet Columbia, a w 1942 roku wyszła za Williama Lindsaya Greshama. Urodziła dwóch synów. Po rozstaniu z mężem i przejściu konwersji na chrześcijaństwo przez dwa lata korespondowała z C. S. Lewisem, a następnie wyjechała do Wielkiej Brytanii i poślubiła angielskiego pisarza. Oprócz tomów poetyckich wydała również dwie powieści. Zmarła na raka kości w 1960 roku.
8. Louise Glück (1943 – 2023)

Kolejna słynna kobieca postać na liście najwybitniejszych poetek – Louise Glück. W 2020 roku została uhonorowana Nagrodą Nobla. Urodziła się i wychowała w Nowym Jorku w rodzinie o korzeniach żydowskich. Jej rodzice prowadzili sklep spożywczy. Studiowała na Uniwersytecie Columbia. Zadebiutowała w 1968 roku tomem poetyckim „Firstborn”. W swojej twórczości poruszała tematy związane z trudnymi życiowymi doświadczeniami, stratą i śmiercią. Jej poezja zawiera opisy miłosnych rozstań, przemijania, dialogi z Bogiem rodzicami i samą sobą.
Wiersze Louise Glück na język polski tłumaczyły Julia Hartwig, Natalia Malek i Krystyna Dąbrowska. Uważa się, że na jej twórczość duży wpływ wywarła poezja Emily Dickinson, ale także Reinera M. Rilkego czy Thomasa Stearnsa Eliota. Poetka była wielokrotnie wyróżniana prestiżowymi nagrodami literackimi. Zanim dostała Nobla, przyznano jej między innymi Pulitzera (w 1993 roku) czy National Book Award (2014). Dwukrotnie wychodziła za mąż. Zmarła na raka w Cambridge w 2023 roku. Miała 80 lat.
9. Maya Angelou (1928 – 2014)

Maya Angelou to z kolei słynna afroamerykańska poetka, której prawdziwe nazwisko brzmiało: Marguerite Ann Johnson. W dzieciństwie przeszła bardzo traumatyczne doświadczenia: była molestowana seksualnie przez partnera matki, który po ujawnieniu przez dziewczynkę prawdy został zastrzelony. Po tych dramatycznych wydarzeniach na kilka lat zaniemówiła. Pracowała między innymi jako konduktorka tramwaju w San Francisco. Była również kelnerką i tancerką. Bardzo młodo wyszła za mąż i urodziła syna w wieku 17 lat. Maya Angelous bardzo aktywnie działała na rzecz równouprawnienia czarnoskórych obywateli USA. Współpracowała z Martinem Lutherem Kingiem.
Maya Angelou wydała ponad 50 książek. Pisała wiersze, piosenki, prozę autobiograficzną. Zajmowała się również filmem – jako reżyserka i aktorka. Była pierwszą czarnoskórą kobietą, która została członkinią Gildii Reżyserów Amerykańskich. Za całokształt twórczości odznaczono ją Narodowym Medalem Sztuk, a Barack Obama wręczył poetce Prezydencki Medal Wolności.
10. Anne Carson (ur. 1950)

Naszą listę słynnych poetek zamyka Anne Carson, laureatka Nagrody Nobla z 2026 roku. Ta kanadyjska pisarka urodziła się w Toronto. Studiowała filologię klasyczną, a następnie uczyła starożytnej greki. Debiutowała w 1989 roku jako autorka eseju „Słodko-gorzki eros”. Wydała kilkanaście książek. Pisze zarówno wiersze, jak i prozę i eseje. Ponadto jest znaną tłumaczką. Literatura klasyczna zajmuje w jej twórczości szczególne miejsce, podobnie jak intertekstualne nawiązania do wielkich nazwisk literackiego kanonu. Można tu wymienić takie potaci, jak Safona, Virginia Woolf czy Samuel Beckett.
Anne Carson wpisuje się w nurt literatury modernistycznej i nowatorskiej. W języku polskim wydano jej cztery książki. Oprócz wspomnianego eseju są to „Autobiografia czerwonego”, „Piękno męża” i „Dekreacja”. Porusza tematykę miłosną, tropi przemiany symboliki starożytnej w nowoczesnym świecie i toczy dyskusję z głosami wielkich klasyków światowej humanistyki. Obecnie mieszka w Islandii.

