Toruń nieprzypadkowo przyciąga wielu turystów. Każdy, kto odwiedzi to piękne miasto w poszukiwaniu historycznych i kulturalnych wrażeń, będzie się czuł usatysfakcjonowany. Na niewielkiej powierzchni starego miasta mieszczą się wszystkie najważniejsze zabytki, wystarczy więc krótka wycieczka, by wejść w lokalny klimat i zapoznać się z głównymi zabytkami.
Piękne, usytuowane nad Wisłą, miasto Toruń może poszczycić się wielowiekową historią. Jego dzieje sięgają XIII wieku, kiedy Krzyżacy obrali sobie te zamieszkiwane przez pruskie plemiona tereny, by wznieść tu swój imponujący gród. Toruń może się dziś poszczycić oryginalną średniowieczną starówką wpisaną na listę UNESCO, łączącą dwa niegdyś oddzielne osady: Stare Miasto nadwiślańskie i Nowe Miasto z Rynkiem Nowomiejskim. Już podczas krótkiego spaceru klimatycznymi uliczkami dostrzegamy wspaniałą, toruńską architekturę sakralną z gotycką Katedrą świętych Janów na czele i oczywiście budownictwo świeckie.
Ratusz w Toruniu
Zabytkową wizytówką miasta jest oczywiście monumentalny Ratusz, który mieści się na Rynku Staromiejskim. To jedna z najwspanialszych budowli mieszczańskich w Europie, a jej powstanie datuje się na przełom XIII i XIV wieku. Zgodę na jego wzniesienie wyraził sam mistrz krzyżacki, Konrad Wallenrod. Budynek stanowi przepiękny przykład architektury gotyckiej. Gmach został wzniesiony na planie kwadratu, z okazałym wewnętrznym dziedzińcem. Najbardziej charakterystycznym elementem Ratusza jest 40-metrowa wieża, na którą prowadzi 175 stopni i z której rozciąga się niesamowity widok na całą panoramę Torunia.
Zgodnie z miejscową legendą, Ratusz w przeszłości pełnił funkcję kalendarza. Jedna wieża ma być odpowiednikiem jednego roku, cztery bramy czterech pór roku, 12 dużych sal to 12 miesięcy, a ilość okien podobno jest równa 365, czyli tyle, ile jest dni w roku. Ratusz był oczywiście siedzibą władz miasta i sądu, a także pełnił funkcje reprezentatywne. To tutaj przyjmowano znakomitych gości, w tym wielu polskich królów.
Budowla została poważnie uszkodzona podczas potopu szwedzkiego w XVII wieku, a rekonstrukcja trwała wiele lat. Obecnie mieści się tu bardzo ciekawe Muzeum Okręgowe w Toruniu. Prezentuje ono zbiory sztuki gotyckiej, polskiego malarstwa z XIX i XX wieku, a także ekspozycje wnętrz i wyrobów rzemieślniczych.
Dwór Artusa w Toruniu
Usytuowany na Rynku Staromiejskim wspaniały Dwór Artusa jest z kolei zabytkiem znacznie młodszym niż Ratusz, bo wybudowano go w 1891 roku. Oczywiście nie jest to pierwszy budynek wzniesiony na tym miejscu, pierwotny pojawiał się tu na początku XIV wieku i pełnił funkcję salonu dla kupców hanzeatyckich, a także służył jako miejsce rozrywki dla ówczesnej elity. Ponadto obradowały tu sejmiki pruskie, a w 1466 roku podpisano w nim II pokój toruński kończący wojnę polsko-krzyżacką.
Sama nazwa Dwór Artusa nawiązuje do króla Artura i jego rycerzy Okrągłego Stołu, któremu przyświecała idea równościowa, polegająca na niewyróżniania nikogo przez specjalne miejsca. Obecny Dwór Artusa ma charakter neorenesansowy. Mieści się w nim Centrum Kultury i organizowane są różne wydarzenia kulturalne, przede wszystkim koncerty muzyczne. Cykliczną imprezą są na przykład Koncerty pod Gwiazdami.
Kamienica pod Gwiazdą
Jedną z najbardziej charakterystycznych budowli na Starym Rynku w Toruniu jest piękna Kamienica pod Gwiazdą. Budynek stanowi przykład architektury barokowej z bogatą ornamentyką żółtej fasady, z motywami florystycznymi. W kamienicy mieszkali znani obywatele, czyli na przykład Filippo Buonaccorssi (wychowawca synów Kazimierza Jaiellończyka) czy książę Jerzy Dominik Lubomirski. W środku możemy podziwiać elementy renesansowe (polichromie) oraz kręcone, barokowe schody, których strzeże rzeźba Minerwy.
Obecnie kamienica jest siedzibą sztuki Orientu – Muzeum Sztuki Dalekiego Wschodu, a na dziedzińcu znajduje się orientalny ogród.
Krzywa Wieża w Toruniu
Jeden z najbardziej charakterystycznych elementów topografii Torunia, a nawet jego architektoniczna wizytówka to Krzywa Wieża. Budowla stanowi część systemu obronnego i pochodzi z przełomu XIII i XIV wieku. Krzywa Wieża była niegdyś prosta, ale na skutek procesów zachodzących w gruncie, na którym została wzniesiona, uległa pochyleniu. Stopień odstawania od pionu wynosi około 1,5 metra. Ta szczególna cecha stała się powodem popularności budowli – dziś niemal każdy turysta w Toruniu odwiedza Krzywą Wieżę, by zrobić sobie pod nią pamiątkowe zdjęcie.
Z budowlą wiąże się ciekawa legenda. Otóż niegdyś w zakonie krzyżackim przebywał na naukach rycerz ze znakomitego rodu, który zakochał się w pięknej mieszczce. Rodzina nie zezwoliła mu jednak na ślub z ukochaną z powodu jej niskiego urodzenia. Za złamanie zasad wymyślono dla młodzieńca pokutę – miał wybudować wieżę tak krzywą, jak bardzo jego czyn odstawał od normy. Rycerz po wzniesieniu budowli uznał, że jego czyny wcale nie były grzeszne i ożenił się z wybranką. Od tej pory jednak wieża zaczęła służyć jako wskaźnik moralności – kto oparty plecami o wieżę, wyciągnie przed siebie ręce i ustoi przez kilka sekund, ten ma czyste sumienie.
Bramy miejskie i toruńskie mury obronne
Skoro mowa o murach obronnych, warto również wspomnieć o pięknych Bramach toruńskich, ponieważ trzy z nich zachowały się do dnia dzisiejszego. Niegdyś bram było 14, obecnie zaś możemy podziwiać Bramę Żeglarską, Mostową i Klasztorną. Pierwsza z nich to najbardziej reprezentatywna budowla otwarta w stronę Wisły. Wjeżdżali nią do miasta najważniejsi goście, czyli królowie. Przebudowano ją w XIX wieku.
Brama Mostowa to gotycka budowla, na której umieszczono tablice z poziomem wód podczas wielkich powodzi. Brama ta prowadzi do zabytkowego drewnianego mostu przy Wiśle. Most właściwie już nie istnieje, ponieważ spłonął w pożarze, a śladem po nim jest taras widokowy. Natomiast Brama Klasztorna to najstarsza z zachowanych bram, a jej nazwa wiąże się z pełnioną przez nią rolą – prowadziła do dawnego klasztoru benedyktynek i portu rzecznego. Dawniej od strony Wisły znajdowały się cztery bramy, jednak Brama Łazienna została wyburzona w XIX wieku.
Ruiny zamku krzyżackiego w Toruniu
Osobnym punktem wycieczki po Toruniu warto uczynić ruiny zamku krzyżackiego. Wbrew pozorom to bardzo ciekawy obiekt, zwłaszcza, że w podziemiach urządzono interesujące ekspozycje z epoki. Zamczysko zostało wzniesione w XIII wieku, posiada kształt zbliżony do podkowy, ponieważ wznoszono go z cegły i kamienia na starym drewnianym grodzisku. W średniowiecznych czasach zamieszkiwało go 12 rycerzy i komtur. Już jednak w XV wieku, podczas wojny trzynastoletniej państwa polskiego z zakonem krzyżackim, zamek został zburzony przez mieszkańców Starego Miasta.
Do dnia dzisiejszego zachowała się wieża ustępowa, czyli tak zwane „Gdanisko” (pełniące niegdyś funkcję toalety) i ruiny. Przez kilkaset lat w ruinach zamku znajdowało się śmietnisko, dopiero w latach 60. XX wieku uporządkowano cały teren. W podziemiach można obejrzeć między innymi olbrzymią makietę zamku, a także imponującą rekonstrukcję cyfrową przedstawiającą oryginalny wygląd i wystrój warowni sprzed wieków. Obecnie odbywają się tu liczne koncerty i imprezy okolicznościowe.
