Kobiety antyku, którym pomimo ograniczeń swojej płci udało się zapisać na kartach historii, budzą szczególny podziw, choć czasem również grozę. W czasach, kiedy władza we wszystkich dziedzinach znajdowała się w męskich rękach, a dziewczynki nie miały dostępu do edukacji ani do funkcji publicznych, wybicie się ponad przeciętność było olbrzymim osiągnięciem. Niektóre zabłysnęły niezwykłym talentem i odwagą, inne nie wahały się osiągać swoich celów za pomocą zbrodni. Oto 15 kobiet starożytności, których działania w dziedzinie polityki czy kultury okazały się na tyle wyjątkowe, że pamięć o nich trwa do dzisiaj.
Słynne kobiety starożytności
1. Kleopatra
Listę słynnych kobiet antyku otwiera oczywiście Kleopatra, której udało się osiągnąć nie tylko rozgłos, ale również wielkość. Legendarna, choć jak najbardziej prawdziwa, królowa Egiptu objęła władzę w czasie, gdy jej kraj był jedynie cieniem dawnej świetności wielkich faraonów. Kleopatra miała jednak wielkie ambicje i postanowiła zawalczyć o odzyskanie potęgi. Urodziła się w 69 r. p.n.e. jako córka Ptolemeusza XII Auletesa. Co ciekawe, nie wiadomo, kto był jej matką. Kleopatra VII objęła władzę wraz ze swoim bratem Ptolemeuszem XIII. Była bardzo sprawnym strategiem i uznała, że powodzenie w jej planach zapewnią dobre relacje z Rzymem.
W intrygach tronowych pomogło jej pojawienie się w Egipcie Juliusza Cezara ścigającego Pompejusza. Jak podają historycy, ich pierwsze spotkanie odbyło się w wyjątkowy sposób: Kleopatra wyskoczyła ze skórzanego worka lub rozwiniętego dywanu, udowadniając swój dowcip i pomysłowość. Bezapelacyjnie podbiła serce wielkiego wodza i stała się jego największą miłością. O ich romansie do dziś powstają powieści, filmy i wiersze. Urodziła Juliuszowi Cezarowi syna, Cezariona i wraz z nim odwiedziła Rzym.
Po zabójstwie Cezara musiała jednak w pośpiechu uciekać do Egiptu. Jej kolejnym słynnym wybrankiem był Marek Antoniusz, którego w Tarsus powitała w stroju Afrodyty na swojej wspaniałej łodzi. Urodziła mu bliźnięta: syna Aleksandra Heliosa i córkę Kleopatrę Helenę. Mimo że po krótkim romansie Antoniusz zawarł polityczne małżeństwo z Oktawią, siostrą Oktawiana, nie zdołał zapomnieć o Egipcjance. Gdy spotkał ją kilka lat później, by odzyskać dawną miłość oddał pod jej władanie między innymi Fenicję, Celesyrię, Cypr i oficjalnie uznał ojcostwo bliźniąt, a potem kolejnego syna Ptolemeusza.
Kleopatra marzyła o władzy w Rzymie, ale ostatecznie została jednak pokonana przez Oktawiana Augusta. Marek Antoniusz popełnił samobójstwo i zmarł w jej objęciach, a kilka dni później odebrała sobie życie również i ona. Do historii przeszła wyjątkowa uroda Kleopatry, jej talent językowy, czar i erudycja. Romantyczne historie miłosne i legendarna śmierć, kiedy władczyni ponad wszystko postawiła honor, zapewniła egipskiej królowej wieczną sławę. Po jej śmierci Egipt przeszedł pod władanie Rzymu.
2. Hatszepsut
Jedną z najpotężniejszych kobiet starożytnego świata była Hatszepsut, kobieta-faraon. Rządziła ona Egiptem przez dwadzieścia lat w złotym okresie tej cywilizacji, kiedy pod jej panowaniem znajdowała się między innymi Palestyna, Liban i Syria. Władczyni należała do Dynastii XVIII, była piątym z rzędu faraonem o imieniu: Maatkare-Hapszepsut, czyli Córka boga Re. Przejęła władzę po swoim zmarłym mężu, Thotmesie II w 1501 roku p.n.e. Sama była królewską córką Thotmesa I, a ponieważ ten nie posiadał syna z małżeńskiego łoża, jego potomek zrodzony z nałożnicy, aby zachować władzę, musiał ożenić się ze swoją przyrodnią siostrą – właśnie Hatszepsut. Hatszepsut, która również nie miała syna, zamiast dzielić się władzą z męskim potomkiem męża z nielegalnego związku, postanowiła sama przejąć rządy.
Publicznie przyjęła męskie atrybuty, pokazywała się z przyprawioną brodą, w diademie z ureuszem, w fartuszku, ze złotym biczem i laską. Zapisywała również swoje imię bez żeńskiej końcówki. Hatszepsut w przeciwieństwie do swoich poprzedników nie skupiała się na podbijaniu innych terenów, ale na budowie świątyń i ekspedycjach quasi-badawczych (słynna wyprawa do krainy Punt). Za jej panowania Egipt cieszył się stabilnością gospodarczą i polityczną, jednak z czasem zaczął tracić zdobyte prowincje, co mogło stać się przyczyną odsunięcia jej od władzy. Do dziś nieznane są dokładne okoliczności śmierci królowej. Wiadomo, że władzę przejął jej pasierb Thotmes III.
Pomimo że kolejny faraon starał się wymazać z historii wszelkie ślady po Hatszepsut, dowody jej obecności w dziejach przetrwały. Do dziś można podziwiać wspaniały grobowiec monarchini, czyli świątynia w Deir el-Bahari, zaprojektowana przez jej faworyta i niezwykle zdolnego architekta, Senenmuta. Zachowało się także kilka obelisków z jej podobiznami. Na jednym z nich widnieje inskrypcja: „Zbudowałam ten obelisk także i dla tych co przyjdą po mnie, dla każdego, którego serce zachwyci się tym pomnikiem (…) Nie nazywajcie tego czczą przechwałką, tego wszystkiego, co uczyniłam dla swego ojca”.
3. Nefretete
Wśród wielkich kobiet antyku nie sposób pominąć Nefretete, żony faraona, która uchodziła za największą piękność swoich czasów. Nieznana jest dokładna data jej urodzenia, wiadomo natomiast, że zmarła w 1344 roku p.n.e. Historycy spierają się co do pochodzenia królowej, jej imię, znaczące tyle, co „Ta, która przybyła”, sugeruje bowiem, że nie była rodowitą Egipcjanką. Według popularnych hipotez mogła być córką mittanijskiego króla Tuszratty, jednak wedle panujących reguł, małżonka faraona musiała pochodzić z rodu egipskiego władcy.
Nefretete była prawdopodobnie związana zarówno z faraonem Amenhotepem, jak i jego synem, Amenhotepem IV. Za tego drugiego wyszła za mąż i urodziła mu sześć córek. Zgodnie z przekazem historycznym, małżeństwo było zawarte z miłości, a małżonkowie byli sobie bardzo bliscy. Wiadomo, że królowa wywierała olbrzymi wpływ na męża i miała własną wizję polityki Egiptu.
Dążyła do uniezależnienia władzy faraona od kapłanów, czego wyrazem stały się przełomowa reforma religijna. Za obowiązującą uznano mianowicie wiarę w jedno bóstwo – Atona – stworzyciela świata, którego wyobrażeniem była tarcza słoneczna. W ślad za tymi zmianami stolica Egiptu została przeniesiona z Teb do nowego miasta – Achetaton (El-Amarna), a królewska para przybrała nowe imiona: faraon Echnaton i jego żona Neferneferuaton. Niestety niedługo po przeprowadzce relacje między małżonkami zaczęły się psuć, król zachorował i wkrótce zmarł. Jedna z córek Nefretete wyszła za ostatniego męskiego potomka XVIII dynastii, Tutanchamona, a ten uznał dokonania poprzednika za herezję i wrócił z dworem do Teb.
Nefretete nigdy nie opuściła już El-Amarny, izolowała się od świata i zmarła w swoim pałacu. Jej popiersie odnalezione w Amarnie w 1912 roku udowadnia, że rzeczywiście egipska królowa była jedną z najpiękniejszych kobiet w dziejach. Na jego podstawie można wiele powiedzieć o starożytnej sztuce makijażu, kanonach urody i sposobach pielęgnacji ciała.
4. Królowa Saby – Makeda
Choć niewiele o niej wiadomo, jest jedną z najbardziej frapujących i tajemniczych kobiet starożytności. Królowa Saby, nosząca imię Makeda żyła w X wieku p.n.e. Wzmianki o niej pojawiają się w „Biblii”, ale też w Koranie i w przekazach etiopskich. Wiadomo, że była kobietą zjawiskowej urody i równie niezwykłej inteligencji. Władała królestwem, którego tereny obejmują dzisiejszy Jemen. Na wieść o mądrości izraelskiego króla Salomona przybyła do Jerozolimy, by poznać go osobiście. Przyjechała na wielbłądzie i przywiozła ze sobą cenne dary. Oboje zapałali do siebie wielką namiętnością, która zaowocowała narodzinami syna, Menelika.
Według legendarnych przekazów Menelik założył dynastię etiopskich cesarzy. Ponadto w apokryfach można spotkać „Przepowiednie królowej Saby”, które dotyczą losów świata. Zdobyły one dużą popularność w kulturze ludowej. Królowej Saby zostały poświęcone znane hollywoodzkie filmy, na przykład „Salomon i królowa Saby” z 1959 roku Charlesa Vidora, gdzie w monarchinię wcieliła się włoska gwiazda Gina Lollobrigida. Ewa Kassala napisała o niej również popularną powieść „Królowa Saby”.
5. Safona
Wyjątkowa postać na liście słynnych kobiet starożytności – Safona, pierwsza w dziejach poetka. Grecka twórczyni żyła w złotym okresie kultury helleńskiej, na przełomie VII i VI wieku p.n.e., kiedy rozkwitała filozofia, sztuka i nauka. Niewiele wiadomo o jej życiu. Safona urodziła się i spędziła niemal całe życie na wyspie Lesbos. Pochodziła z zamożnej, arystokratycznej rodziny. Dwukrotnie wychodziła za mąż. Jej drugim mężem był kupiec Kerkylas; po jego śmierci poetka założyła w Mitylenie szkołę dla dziewcząt o nazwie „Związek Kultowy pod patronatem bogini Afrodyty”. Właśnie boginię miłości obrała za patronkę swojej poezji i uważała, że to od niej otrzymała swój artystyczny talent. Cała twórczość Safony to liryka miłosna, w której centrum znajdują się kobiece emocje i refleksje.
Zgodnie z powszechnie przyjmowanym przekazem, poetka utrzymywała relacje erotyczne z niektórymi ze swoich uczennic, dlatego od jej rodzinnej wyspy wywiedziono termin „lesbijka”. Safona była nie tylko poetką, ale również matką, miała córkę Kleite. Już w starożytności doceniano jej twórczość, o czym świadczą zachwyty Platona, Herodota czy Arystofanesa. Jeden z legendarnych przekazów na temat jej biografii głosi, że w dojrzałym wieku zakochała się w młodym, przystojnym marynarzu o imieniu Faon. Na wieść o jego zdradzie miała popełnić samobójstwo, rzucając się do morza. Jest to jednak tylko mit, Safona bowiem zmarła śmiercią naturalną na Lesbos w 568 roku p.n.e.
6. Aspazja z Miletu
Kolejna kobieta antyku łącząca wielką urodę i lotny umysł. Aspazja żyła w starożytnej Grecji w V wieku p.n.e., pochodziła z Miletu, skąd wraz z ojcem-kupcem przeniosła się do Aten. Wiadomo, że była tak zwaną heterą, czyli kobietą żyjącą ze sprzedawania swoich wdzięków. Prowadziła również dom publiczny, w którym bywali najwybitniejsi Ateńczycy. Aspazja była bowiem kobietą bardzo wykształconą, dowcipną, znającą się na sztuce i nauce. Jej magnetyczny urok oczarował samego Peryklesa, kilkadziesiąt lat starszego od niej demokratycznego przywódcę Aten.
Słynny mąż stanu dla Aspazji rozwiódł się ze swoją żoną, ale nie poślubił kochanki, żyli ze sobą w konkubinacie. Spędzili razem osiemnaście lat, aż do śmierci Peryklesa. Aspazja urodziła przywódcy syna, również Peryklesa, późniejszego dowódcy wojskowego. Kobieta prowadziła coś na kształt salonu, w którym częstymi gośćmi byli między innymi Sokrates, Sofokles czy Eurypides. Bardzo cenili sobie oni towarzystwo światłej pani domu i często szukali inspiracji w prowadzonych z nią dyskusjach. Bez wątpienia wywarła ona znaczący wpływ na swoją epokę.
Aspazja miała jednak wielu wrogów, wytoczono jej nawet proces o bezbożność i deprawowanie kobiet, ale ostatecznie dzięki płomiennej mowie obrończej Peryklesa, została uniewinniona. Kobiecie zarzucano również, że związek z nią stał się jedną z przyczyn wojny peleponeskiej. Po śmierci Peryklesa, który zmarł w wyniku zarazy w drugim roku wojny, związała się z Lizyklesem. Podobno dzięki niej został on wpływowym mężem stanu. Nie wiadomo, co działo się z Aspazją po śmierci Lizyklesa, ani kiedy dokładnie zmarła.
7. Olimpias
Kolejna kobieta antyku, której ambicją była wielka polityka. Olimpias, matka Aleksandra Wielkiego, nie zamierzała pozostać bierną obserwatorką wydarzeń swoich czasów, ale stała się ich aktywną uczestniczką. Zapisała się w historii jako królowa okrutna, która bez wahania likwidowała swoich przeciwników i dokonywała krwawej zemsty. Jednocześnie wiadomo, że wywarła olbrzymi wpływ na swojego syna i pozostawała z nim w znakomitych relacjach. Urodziła się około 375 r. p.n.e., pochodziła z Epiru, była córką króla Neoptolemosa. Wyszła za Filipa II, władcę Macedonii jako osiemnastolatka. Mimo że małżeństwo miało pobudki polityczne, para darzyła się szczerym i namiętnym uczuciem. Wkrótce na świecie pojawił się syn Aleksander, a potem jego młodsza siostra Kleopatra.
Olimpiada (tak również bywa nazywana) nie była jednak ani pierwszą, ani jedyną żoną Filipa II. Władca zawierał wprawdzie kolejne związki, ale matka Aleksandra zachowywała status królowej. Kiedy jednak Filip pojął za żonę młodziutką Kleopatrę z arystokratycznego rodu, ogromny konflikt z Olimpią doprowadził niemal do wojny domowej w kraju. Największą troską władczyni było bowiem zapewnienie dziedzictwa tronu dla syna, co w wypadku kochliwego władcy stanowiło nie lada wyzwanie. Po długich perypetiach królowa ostatecznie zgodziła się wrócić na dwór, ale jak głosiły plotki, zleciła zabójstwo Filipa podczas wesela swojej córki Kleopatry z wujem Aleksandrem Epirockim. Była również sprawczynią śmierci nowej żony Filipa i jej nowonarodzonego dziecka.
Gdy Aleksander objął rządy i wyruszył na wielką wyprawę do Azji, Olimpia niemal rządziła Macedonią. Ze względu jednak na konflikty z Antypatrem wyznaczonym na oficjalnego zarządcę, wyjechała do Epiru. Po śmierci Aleksandra Wielkiego Olimpia postanowiła walczyć o tron dla jego nowonarodzonego syna. Toczyła długie i wyczerpujące boje, występując nawet na polu walki i budząc powszechny postrach. W imieniu wnuka wymierzyła „sprawiedliwość” uzurpatorowi.
Arridajos, syn Filipa II, poczęty z nałożnicą, mający objąć władzę, na jej życzenie został wraz z żoną zamurowany i zagłodzony. Straszny los spotkał również stu mężczyzn z wysokich rodów, którzy zostali na rozkaz Olimpii straceni za sprzyjanie kolejnemu pretendentowi o tronu, Kassandrowi. Gdy ten rozpoczął szturm, Olimpia przez wiele miesięcy broniła się w twierdzy Pydna w Tessalli. Ostatecznie matka Aleksandra Wielkiego poniosła jednak klęskę, została pokonana i ukamienowana.
8. Artemizja
W dziejach starożytnej Grecji zapisały się dwie wielkie postaci o imieniu Artemizja. Artemizja pierwsza żyła w V wieku p.n.e. Była córką Lygdamisa z Halikarnasu i żoną króla. Po śmierci małżonka w imieniu małoletniego syna rządziła swoim miastem, a także wyspami Kos, Nisyros i Kalymna. Jej władza była możliwa między innymi dzięki wspieraniu Persów, którzy wówczas sprawowali kontrolę w tym rejonie. Walczyła nawet w wojnie Greków z Persami po stronie Kserksesa. Brała udział w słynnej bitwie morskiej pod Salaminą, osobiście dowodząc swoim okrętem i wykazując się niezwykłą odwagą. Kserkes skwitował jej dokonania słynnym zdaniem: „Mężowie stali się u mnie kobietami, a kobiety mężami”.
Artemizja miała również doradzać królowi Persów w czasie wojny z Grekami. Zaskarbiła sobie opinię kobiety o niezwykłej odwadze i mądrości. Według niektórych przekazów, miała romans z Kserksesem, który doprowadził do odprawienia jego żydowskiej żony Estery. W głośnym filmie „300: początek imperium” z 2014 roku postać Artemizji sportretowała francuska aktorka Eva Green.
9. Hypatia z Aleksandrii
Wśród słynnych greckich filozofów były również kobiety i z pewnością należy je zaliczyć do grona wielkich kobiet starożytności. Filozofią zajmowała się na przykład żona Pitagorasa, Teano, żona cynika Kratesa z Teb Hiparcha czy Hypatia z Aleksandrii. Żyła na przełomie IV i V wieku n.e. Jej ojcem był matematyk i astronom Theon, pierwszy i najważniejszy nauczyciel przyszłej myślicielki. Główną dziedziną jej dokonań stała się filozofia neoplatonizmu, którego była wykładowczynią. Co więcej, mądrość Hypatii ceniono tak wysoko, że doradzała ona w sprawach politycznych przedstawicielom władzy. Prawdopodobnie to właśnie stało się przyczyną jej okrutnej śmierci. Jedną z osób korzystających z jej rad był bowiem prefekt Egiptu, Orestes, który popadł w konflikt z biskupem Aleksandrii Cyrylem.
Hypatia została zaatakowana podczas podróży. Ukamienowano ją skorupami naczyń w kościele Cesareum, a rozczłonkowane szczątki jej ciała rozrzucono. Nie wiadomo dokładnie, jaki był udział Cyryla w morderstwie. Przyjmuje się, że było ono skutkiem złych relacji między ostatnimi przedstawicielami pogańskiej filozofii a chrześcijanami. Z pewnością to bestialskie zabójstwo miało miejsce na skutek podburzenia i wiązało się z ogromnym wpływem filozofki na ówczesną Aleksandrię.
10. Liwia
Wśród wielkich kobiet antyku oprócz Egipcjanek i Greczynek wyróżniały się również Rzymianki. Jedną z nich była Liwia, wpływowa żona cesarza Oktawiana Augusta. Powiadano, że o ile cesarz rządził Rzymem, o tyle ona rządziła cezarem. Urodziła się około 58 roku p.n.e., pochodziła z rodu Klaudiuszów, który bardzo chlubnie zapisał się w historii Wiecznego Miasta. Jej pierwszym mężem był Tyberiusz Klaudiusz. Miała z nim syna Tyberiusza, którego prawdopodobnie urodziła w jaskini, ratując się ucieczką z Rzymu po zamordowaniu Juliusza Cezara (jej mąż i ojciec należeli do zwolenników Republiki). Ów syn wiele lat później również został władcą Rzymu.
Tymczasem jednak Liwia wraz z mężem schroniła się w Grecji. Po jakimś czasie zdecydowała jednak, że wrócą do Rzymu, by prosić o łaskę. Była w tym tak przekonująca, że Oktawian August zakochał się w niej i pojął za żonę. Nie przeszkodził temu fakt, że Liwia była wówczas w ciąży ze swoim poprzednim mężem. Syn, który się urodził, Druzus, został odesłany ojcu. Liwia z Oktawianem przeżyli zaś wspólnie 52 lata, co było niesłychanym małżeńskim stażem, jak na owe czasy. Nie była to jednak spokojna sielanka, Liwia, która nie miała z Oktawianem dzieci, chciała zapewnić dziedzictwo tronu swojemu synowi Tyberiuszowi. W tym celu bezwzględnie eliminowała wszystkich potencjalnych kandydatów do tronu. Podobno wymordowała wnuków Oktawiana, czyli dzieci jego córki Julii z małżeństwa ze Skrybonią. Czy było to prawdą, do dziś tego nie rozstrzygnięto.
O jej szczególnej pozycji w Rzymie świadczą przyznane Liwii przywileje – mogła towarzyszyć mężowi w podróżach zagranicznych, miała prawo nietykalności osobistej podobnie jak trybuni, zyskała prawo do samodzielnego dysponowania swoim majątkiem, a także stawiano jej w kraju posągi. Nosiła również znamienity tytuł Augusty. Po śmierci męża nadal wpływała na władzę, sterując swoim synem Tyberiuszem, nowym władcą cesarstwa.
11. Salome I
Niezwykle wpływową kobietą swoich czasów była siostra króla Judei Heroda Wielkiego, Salome. Córka prokuratora Judei, Antypatra i jego żony Kypros urodziła się około 57 r. p. n.e., pozostawała w wielkiej przyjaźni z żoną Oktawiana Augusta, Liwią. Po śmierci zapisała jej nawet swój majątek. Nieustannie intrygowała na dworze: oskarżyła o zdradę swojego męża i ówczesną żonę Heroda, Mariamme, co skończyło się dla nich wyrokiem śmierci. Jak wielki był jej wpływ na brata świadczy fakt, że konflikt dwóch synów Heroda z ciotką również doprowadził do ich zgładzenia przez własnego ojca.
Dwukrotnie wychodziła za mąż: za Józefa I, z którym miała córkę i za Kostobara. Z drugiego związku urodziła córkę Berenikę i syna Antypatra III. Po śmierci swojego brata Salome nie udało się jednak utrzymać władzy, próbowała interweniować w Rzymie, jednak królestwo przeszło w ręce jej bratanka
12. Mesalina
Jedna z najsłynniejszych kobiet epoki antyku – Waleria Mesalina, żona cesarza Klaudiusza. Przeszła do historii z powodu swojego wybujałego temperamentu erotycznego, zbrodni i ogromnego wpływu, jaki wywarła na swojego męża. Urodziła się około 25 r. n. e., a około 40. roku poślubiła starszego o trzydzieści lat Klaudiusza, kiedy ten nie był jeszcze cesarzem. Małżonek miał już za sobą dwa małżeństwa. Wspólnie doczekali się dwójki dzieci: syna Brytanika i córki Oktawii.
Gdy została cesarzową, na dworze zapanowała skrajna rozpusta. Zarzucano Mesalinie, że jej apetyt miłosny był tak niepohamowany, że parała się prostytucją i nakłaniała do tego inne Rzymianki z wybitnych rodów. Sprzeciwienie się jej woli ściągało na nieposłusznych wielki gniew cesarzowej. Przypisuje się Mesalinie wiele skrytobójczych morderstw, a także podżeganie do wydawania wyroków śmierci na wiernych żołnierzy i patrycjuszy rzymskich.
Motywem jej działania była przede wszystkim chciwość, cesarzowa przejmowała majątki i kazała sobie płacić za protekcję. Gdy jednak przebrała miarę w swoich szaleństwach, najbliżsi zausznicy, na czele z wyzwoleńcem Narcyzem, zdradzili ją. Mesalina straciła mianowicie głowę dla najprzystojniejszego mężczyzny w Rzymie, senatora Gajusza Syliusza, z którym zawarła potajemne małżeństwo. Wraz z kochankiem planowała pozbyć się Klaudiusza. Narcyz doniósł jednak na Mesalinę cesarzowi, a ten skazał ją na śmierć.
13. Agryppina
Imię Agryppiny zapisało się w historii starożytności pasmem krwawych postępków. Całe życie tej wielkiej rzymskiej matrony upłynęło w kręgach najwyższej władzy – była siostrą cesarza Kaliguli, żoną cesarza Klaudiusza i matką cezara Nerona. Pochodziła z arystokratycznego roku, była prawnuczką Oktawiana Augusta, córką Agryppiny Starszej i Germanika. Gdy jej brat Kaligula objął władzę, przez jakiś czas cieszyła się przywilejami, plotkowano nawet, że władca utrzymywał relacje seksualne ze swoimi siostrami. Jednak, gdy ten popadł w szaleństwo, została wygnana na Wyspy Pontyjskie, gdzie żyła w skrajnie ciężkich warunkach. Po dwóch latach powróciła do Rzymu, jako wdowa po Gnejuszu Ahenobardzie i matka małego Lucjusza Domicjusza (Nerona). Dzięki małżeństwu z Kryspusem Passjanusem, którego otruła, zdobyła znaczny majątek. Po śmierci Messaliny, żony Klaudiusza została kolejną małżonką cesarza i zyskała tytuł Augusty.
Te zaszczyty nie zaspokoiły jednak ambicji cesarzowej. Otruła Klaudiusza, podając mu potrawę z zatrutych borowików. Tak oto usynowiony przez cesarza Neron (takie imię nosił od czasu adopcji) został cezarem. A władzę w jego imieniu sprawowała oczywiście matka. Nie zawahała się wymordować wszystkich prawowitych członków rodziny Klaudiusza. Kiedy jednak z powodu młodej Akte, która wpadła w oko Neronowi, popadła w konflikt z synem, została przez niego wygnana z dworu. Spotkał ją również bardzo smutny koniec. Neron, obawiając się spisku ze strony matki, wysłał do jej domu siepaczy, którzy zamordowali Agryppinę.
14. Zenobia
Kolejna postać na liście słynnych kobiet starożytności to Zenobia, królowa Palmiry. Jej państwo znajdowało się na terenach dzisiejszej Syrii, otoczone pustynią, a jednak pełne egzotycznej roślinności i wspaniałych bogactw. Palmira była rzymską prowincją obdarzoną dużą autonomią. W połowie III wieku rządził nią książę Odenat, jednak po jego śmierci w imieniu męskiego potomka, Wahballata, władzę przejęła wdowa – Zenobia.
Królowa miała wielkie ambicje – postanowiła uwolnić kraj od zwierzchnictwa rzymskiego i powiększyć jego ziemie. W krótkim czasie podbiła Egipt i wypowiedziała posłuszeństwo cesarzowi. Z powodzeniem prowadziła walki z rzymskimi oddziałami. Dopiero dojście do władzy kolejnego cesarza, Aureliana, zakończyło bunt Zenobii. Aurelian zwyciężył pod Antiochią i pod Emesą i wreszcie podbił Palmirę, ale królowej darował życie.
Została ona przywieziona do Rzymu w triumfalnym pochodzie, w którym na oczach obywateli prowadzono ją zakutą w złote łańcuchy. Potem jednak żyła długo w spokoju w okolicach dzisiejszej Tivoli. Podobno była kobietą wielkiego rozumu i wykształcenia. Lubiła się porównywać do Kleopatry i w odważnym liście do Aureliana stwierdziła, że woli wybrać śmierć jak królowa Egiptu, niż się poddać. Ostatecznie jednak wybrała życie.
15. Galla Placydia
Galla Placydia jest kolejną kobietą antyku, która sięgnęła po najwyższą władzę i przeszła do historii jako ostatnia rzymska cesarzowa. Była córką cesarza Teodozjusza Wielkiego i Galli. Urodziła się w Konstantynopolu. Jej życie przypadło na okres, gdy cesarstwo zostało podzielone na Zachodnie i Wschodnie, a niebawem po jej śmierci doszło do ostatecznego upadku Rzymu. Wychowywana bez rodziców, którzy zmarli, kiedy była małą dziewczyną, Galla była obiektem nieustannych gier politycznych dwóch przyrodnich braci rządzących cesarstwem. Jej pierwszym mężem był gocki król Atalauf, którego poślubiła, gdy dostała się do niewoli po najechaniu Wiecznego Miasta. Urodziła mu syna, jednak dziecko zmarło w okresie niemowlęcym.
Odesłana do Rzymu została wydana za wodza Konstancjusza. Z tego związku na świat przyszła córka Honoria i ostatni cesarz, Walentynian III. Po śmierci brata, cesarza Honoriusza, Galla Placydia rządziła Rzymem przez 12 lat, aż do roku 437, kiedy syn osiągnął pełnoletniość. Musiała wówczas stawić czoła licznym problemom i intrygom, zwłaszcza konfliktom między dwoma wielkimi wodzami Bonifacjuszem i Aecjuszem. Potrafiła jednak zyskać autorytet wśród ludu i żołnierzy. Swoją nieformalną stolicą uczyniła Galla Rawennę, gdzie przebywał dwór za jej panowania. Tam też znajduje się jej okazałe mauzoleum. Zmarła w 450 roku, a pięć lat później odszedł Walentynian III, kończąc epokę Zachodniego Cesarstwa Rzymskiego.
Litertura:
A.Donimirski, „Niezwykłe kobiety w dziejach”, Warszawa 1988.
I.Bieżuńska-Małowist, „Kobiety antyku”, Warszawa 1993.